710 lat temu urodził się król Kazimierz Wielki, ostatni Piast na polskim tronie. Co łączyło go z Choczem?

Damian Cieślak
710 lat temu na świat przyszedł Kazimierz III Wielki, ostatni Piast na polskim tronie. W powiecie pleszewskim król szczególnie honorowany jest w Choczu, który od 15 stycznia 2015 r. należy do Stowarzyszenia Miast Kazimierzowskich. Co łączyło monarchę z grodem nad Prosną?

Przyszły król Polski urodził się 30 kwietnia 1310 r. Wg jednych źródeł przyszedł na świat w Krakowie, wg drugich miejscem narodzin szóstego dziecka książęcej pary - Władysława, zwanego Łokietkiem i Jadwigi było miasto Kowal pod Włocławkiem. Miał trzy siostry oraz dwóch braci, którzy zmarli w 1306 i 1312 roku. W wieku dwóch lat został jednym dziedzicem Łokietka. Mając 15 lat, królewicz ożenił się z córką wielkiego księcia litewskiego Giedymina Aldoną, która przed ślubem została ochrzczona i przyjęła imię Anna. Dwa lata później ciężko zachorował. Nie wiadomo, jak nazywała się choroba, która zaatakowała Kazimierza. Na szczęście młody organizm zdołał uporać się z problemami zdrowotnymi.

Łokietek walczący o odzyskanie ziem zagarniętych przez krzyżaków chciał umocnić swą władzę w Wielkopolsce. To właśnie przez ten region szły posiłki dla krzyżaków posyłane przez króla czeskiego Jana Luksemburskiego. Ojciec Kazimierza nie ufał tamtejszemu wojewodzie Wincentemu z Szamotuł, ponadto Wielkopolanie nie darzyli króla wielką sympatią. Monarcha postanowił powierzyć zarząd nad tą ziemią synowi. Uczynił go namiestnikiem Wielkopolski, a na rezydencję wyznaczył mu Pyzdry, a nie Poznań.

W 1331 r. nastąpiła trzykrotna wyprawa krzyżaków na Polskę. Padały kolejno miasta: Żnin, Nakło, Kłecko, Gniezno, Pyzdry, Słupca, Uniejów, Konin, Pobiedziska, Łęczyca, Szadek, Warta i Sieradz. Obronił się tylko Kalisz. 27 lipca najeźdźca spalił Pyzdry. Królewicz Kazimierz zdołał uciec z miasta na krótko przed wkroczeniem wroga. Jak możemy przeczytać w najstarszej zachowanej wersji historii parafii w Grodzisku, przyszły król dotarł właśnie do tej miejscowości, gdzie - w warownym grodzie wśród bagien nad Prosną - schronił się przed krzyżakami do czasu, gdy ojciec nie przybył mu z pomocą.

Łokietek zmarł 2 marca 1933 r. 25 kwietnia odbyła się koronacja Kazimierza na króla. Ten, o którym później mówiono, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” rządził do 1370 r.

Murowany dom

O pobycie władcy w Choczu w którymkolwiek roku nie ma śladów w źródłach pisanych. Fakt, że w mieście są pozostałości po budowli wzniesionej w czasach Kazimierza Wielkiego, udowodniły prace archeologiczne przeprowadzone przez dra Janusza Tomalę latem 1989 r. Wówczas wykonano 10 wykopów, o łącznej powierzchni 103 m kwadratowych.

Najważniejszym efektem badań było stwierdzenie, że dom murowany z XIV w. znajduje się w miejscu obecnego pałacu i częściowo kościoła, którego narożniki wzmocniono podwójnymi przyporami, usytuowanymi do siebie pod kątem prostym, zbudowanymi z cegły na fundamencie kamiennym łączonym zaprawą wapienną. Długość przypór wynosiła około 1,8 m, a szerokość około 1,5 m. Wg dra Tomali dom murowany w Choczu miał wchodzić w skład niedokończonej realizacji obronnej Kazimierza Wielkiego. Budowy zamku, rozpoczętej prawdopodobnie w latach sześćdziesiątych XIV w. zaprzestano po śmierci władcy.

Natomiast Tadeusz Poklewski – Koziełł w swojej pracy „Rubież Prosny i Baryczy 1333-1401” twierdzi, że relikty wymurowanej ze średniowiecznej cegły ściany gotyckiej są pozostałością po jednym z murowanych dworów, których Janko z Czarnkowa przypisał Kazimierzowi III.

Z czasem murowany dom po królu Kazimierzu -przebudowany na zameczek obronny -stał się siedzibą panów chockich. Na ocalałych fundamentach, w pierwszej połowie XVII w. nowy właściciel Chocza, biskup kujawski Andrzej Lipski, wybudował zespół świątynno – pałacowy, który przetrwał półtora wieku. W 1780 r. spadkobierca Lipskich, infułat Kazimierz Lipski, wykorzystał stare fundamenty i na nich wzniósł pałac – rezydencję rodową oraz przylegającą do niego trzynawową kolegiatę. Te budowle stoją po dzień dzisiejszy. Obecnie są poddawane gruntownym remontom.

Chocz nadal kultywuje pamięć o królu Kazimierzu III Wielkim. Od kilku lat odbywa się bieg jego imienia. Król został również patronem placu na Rynku, gdzie stoi także rzeźba przedstawiająca monarchę.

* Artykuł napisany na podstawie prac Zdzisławy Flisińskiej zatytułowanych: „Związki króla Kazimierza Wielkiego z Wielkopolską” i „Spuścizna po Kazimierzu Wielkim w wielkopolskim Chocz”.

Pięćset osób pobiegło w I Biegu Króla Kazimierza Wielkiego w Choczu!

Policjant po służbie uratował mężczyznę próbującego skoczyć z mostu w Nowym Jorku

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3