19.05.2009 Pamiętny rok 2009

Kartki na mięso, sprzedaż wódki po 13, syrenki i maluchy na ulicach, więcej etatów niż chętnych do pracy - tak wyglądał Pleszew w roku upadku komunizmu. Jest sobota, 20 maja 1989 roku.

Kartki na mięso, sprzedaż wódki po 13, syrenki i maluchy na ulicach, więcej etatów niż chętnych do pracy - tak wyglądał Pleszew w roku upadku komunizmu.

Jest sobota, 20 maja 1989 roku. Do Domu Parafialnego przy ul. Proko-powskiej zmierzają tłumy pleszewian na miting przedwyborczy z udziałem Zbigniewa Bujaka, legendarnego działacza podziemnej Solidarności, który po 13 grudnia 1981 roku przez wiele miesięcy się ukrywał, a wiosną brał udział w obradach Okrągłego Stołu.
Zbyszek Bujak przyjechał do Pleszewa, aby zachęcać do głosowania na kandydatów Komitetu Obywatelskiego Solidarność w wyborach do Sej-mu4czerwca. Towarzyszyła mu aktorka Anna Nehrebecka. W dużej sali wszystkie miejsca zajęte. Najpierw wystąpili licealiści pod kierunkiem Łucji Banaś - Kasperskiej, potem aktorka. Bujak przedstawił kandydatów na posłów z ramienia KO : Józefa Sałatę – rolnika z Macewa, Czesława Kurz-ajewskiego, Jerzego Koralew-skiego oraz na senatorów: mec. Edwarda Wende oraz prof. JerzegoPietrzaka.

Właśnie Pietrzak z Koralewskim 6 kwietnia przyjechali do ks. prałata Eugeniusza Nowaka z prośbą o wskazanie osób, którym można powierzyć tworzenie KO w Pleszewie. Prałat zaprosił: Jana Kardasa, Mariana Straburzyńskiego, Czesława Michlika, Mariana Perę, Jerzego Jabczyńskiego, Stanisława Kuczyńskiego. Odnotował to Edward Kubisz w ,,Zarysie dziejów NSZZ Solidarność w Pleszewskiej Fabryce Obrabiarek do roku 1990’’. Tam też czytamy, ,, że z wikariatu przeniesiono się do mieszkania Kuczyńskich, gdzie zapadły wstępne decyzje, że KO utworzą działacze Solidarności największych Komisji Zakładowych’’.

Stało się to cztery dni później. Na szefa KO wybrano Jacka Kardacha – inżyniera z Obrabiarek, na jego zastępców: Czesława Michlika – nauczyciela ZST na Zielonej, Tadeusza Ratajczyka z Psienia Ostrów oraz Piotra Hasiń-skiego, który działaczem Solidarności nie był, ale jako porządnego człowieka rekomendował go śp. Tadeusz Włodarczyk. W działalność KO angażował się mocno Kryspin Kuberka, Krzysztof Szac i St. Kuczyński. – To potwierdzają zarówno przyjaciele jak i oponenci byłych działaczy Solidarności.
O wyborach, które zmieniły bieg historii, za tydzień. Dziś o tym, jak wyglądał Pleszew w przełomowym roku 1989.

Ratusz miał świeżą elewację, otrzymał ją rok wcześniej z okazji ostatnich Krajowych Dożynek w Marszewie. – Dostaliśmy z budżetu na te dożynki duże pieniądze, zyskał Pleszew i Marszew – mówi Teofil Fengier – ówczesny Naczelnik MiG. W czerwcu 1989 r. w mieście żyły 17 262 osoby, w gminie 11 758. Dziś w miastu
przybyło 430 osób, gminie 412. W roku 1989 w pleszewskim szpitalu urodziło się 1372 rówieśników wolnej Polski. Nadawano im imiona: Mateusz, Łukasz, Piotr, Michał, Paulina, Katarzyna, Anna, Natalia. Nikt nie urodził się 4 czerwca.

Dwadzieścia lat temu Pleszew był gminą w województwie kaliskim i należał do diecezji gnieźnieńskiej. Nie miał komendy milicji, prokuratury, sądu, skarbówki. Miał tylko jedną stację benzynową, na której często brakowało paliwa. Do Kowalewa kursowała ciuchcia, dowoziła pasażerów na każdy pociąg w dzień i w nocy. I miał kto nią jeździć, bo aut osobowych było 11 341 (teraz 34775). Jeździły po drogach fiaty, polonezy, wołgi, syrenki, zdarzały się wartburgi, z przydziału od wojewody tańsze, z salonu droższe. Motocykli ( jawy, gazele, MZ, osy, junaki0 jeździło po drogach 1610 , teraz jest ich tylko 616. Są to yamahy i suzuki. Ciąników było prawie tyle samo co teraz. Oprócz zetora i ursusa jeździły traktory marki Białoruś.

Do Kalisza w 1989 jeździło się autobusem A, nazywano go ,,adorkiem’’, bo dowoził ofiary reorganizacji, czyli urzędników do województwa. Luksusem był telefon. W mieście były dwie apteki, ale za to czynne w nocy.
W roku 1989 w telewizji były tylko dwa programy, a na dachach sterczały anteny. W niedziele o 15 wszyscy z zapartym tchem śledzili losy bohaterów serialu ,,w Kamiennym kręgu’’. Dzieci czytały ,,Misia’’ i ,,Świerszczyk’’, mamy ,,Przyjaciółkę’’. Lokali eleganckich nie było. Chrzciny i komunie urządzano w domach. Piwosze spotykali się na Panieńskiej ,,u babci Rebelkowej’’. Na randki chodziło się do Ratuszowej, w Planty albo do Boreczku. Obwodnicy jeszcze nie było. Po mieście chodzili oficerowie i żołnierze w mundurach, w kasynie odbywały się dancingi. Na topie były duże okulary oraz ortalionowe kurtki zwężające się przed kolanami, z kimonowymi rękawami. Panowie nosili maszynowe, dwukolorowe swetry. Nie było lumpeksów, ale przychodziły ciuchy z darów. Kto się na nie załapał, wyróżniał się z szarego tłumu.

W czerwcu 1989 były jeszcze kartki na mięso, cukier, papierosy, wódkę. Wydawano je w ratuszu. Urzędniczki decydowały o tym, kiedy mają być otwarte sklepy oraz ile punktów sprzedaży alkoholu może być na 1000 mieszkańców. Na topie była ,,żytnia’’, wchodziła na rynek ,,luksusowa’’. Jednak sprzedawano je dopiero po godz. 13. W Pewexie za dolary czy bony kupowało się alkohol od rana. Płaciliśmy w milionach. Butla z gazem w styczniu kosztowała 1100 zł, w maju 1400 zł, w grudniu 5050 zł, a w marcu 1990 – 34 900 zł. Inżynier w Obrabiarkach zarabiał 660 144 zł, przy średniej krajowej 637 080 zł. Robotnik akordowy miał więcej.

W roku 1989 nie było bezrobotnych, ale była ,,ustawa o pasożytnictwie’’. Maria Olejni-czak mówi, że raz w miesiącu milicja dostarczała nazwiska . 15 pleszewian uchylających się od pracy. Proponowano im etaty, oni ,,się uchylali’’ i tak w kółko. – Pamiętam Różyc-kiego, który mówił ,,wio koniku, węgiel rozwożę’’ i nie podejmował pracy, to był Rom – mówi Maria Olejniczak, pracująca w ,,zatrudnieniu’’. Bo etatów było w bród. Zatrudniała Aparatura, Obrabiarki, Młyny, ,,Papierki’’, Zryw, PSS Społem, MHD, a także firmy po których nie ma śladu: Państwowy Ośrodek Maszynowy, Las, Wielo-branżówka. Były przedsiębiorstwa prywatne – 633, teraz jest ich 2556. W 1989 roku autami handlowało 6 firm, w 2009 jest ich 90. Kotlarzy było 26, jest 52. Fryzjerów prywatnych było 4, teraz jest 20. Tylko produkcja mioteł pozostała na tym samym poziomie – 2 firmy.

Kto trzymał władzę w mieście w roku 1989? Naczelnikiem MiG był Teofil Fengier, zastępcą Irena Kostrzewa, radzie miejskiej przewodniczył Stanisław Kaczmarek, I sekretarzem Komitetu Miejsko – Gminnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej był Jerzy Mazurek. Prezesem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Jan Kardas, a Stronnictwa Demokratycznego Eugeniusz Adam-ski, komendantem Milicji Obywatelskiej Henryk Szuster, dziekanem ks. prałat Eugeniusz Nowak.

Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej był w budowie. Podobnie jak hala sportowa przy Jedynce oraz przedszkole Misia Uszat-ka. W czerwcu 1989 roku oddano do użytku blok przy ul. Dubois 14 (Mieszka I), rozpoczęto budowę ulicy Gałczyńskiego i Tuwima, powołano Społeczne Komitety Telefonizacji w Le-nartowicach, Zawadach. I jeszcze ulice.
Kto dziś pamięta, że ul. Hallera to 1 maja, a św. Ducha to Kongresu Zjednoczenia, że Bojanowski wyparł Marchlewskiego, a Bolesław Krzywousty Hankę Sawicką, Bogusz Gwardię Ludową, a Rej Polską Partię Robotniczą.
Tylko w kronikach pozostanie patron Technikum na Zielonej generał Świerczew-ski ,,Walter’’.

Irena Kuczyńska

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3